Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Anti-Gentrification School
Beeld door: beeld: Cultural Workers Unite

We zitten buiten voor het markante bollenpandje aan tafel met een drankje. Binnen staat het vol met groen. Het monumentale pand in Delfshaven is lang onbewoonbaar geweest. Het was bijna in de vergetelheid geraakt, ware het niet voor Tonny van Sommeren. Zij heeft het een tweede leven gegeven als greenhouse én als spin in het web van de lokale gemeenschap. 

De tafel buiten staat vol met lekkernijen: kimchi pannenkoekjes, zelfgemaakt vlierbloesemsap en een kleurrijke salade. Van Sommeren  vertelt geanimeerd en vol trots over haar initiatief in het bollenpandje en over hoe ze zich inzet voor een leefbaar Delfshaven, waarbij de bewoners zelf centraal staan. Diezelfde avond is er bijvoorbeeld een weerbaarheidscursus voor buurtbewoners. “Deze cursus geven we om de kracht van de buurt en de gemeenschap zoals die er al is te benadrukken en uit te vergroten, in plaats van alleen de problemen te benoemen,” zegt Van Sommeren. 

Iedereen luistert aandachtig en sommigen maken aantekeningen. De sfeer is gemoedelijk, het gezelschap is een bonte mix van geïnteresseerden, maar bestaat voornamelijk uit kunstenaars. Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze maken zich zorgen over gentrificatie en de rol die ze daar mogelijk zélf in spelen. 

We zijn hier voor een bijeenkomst van Cultural Workers Unite, die een anti-gentrificatieschool hebben opgezet: een tweewekelijkse samenkomst van met name kunstenaars (maar open voor iedereen) die zich afzetten tegen gentrificatie en contact zoeken met buurtbewoners. Dit is de tweede bijeenkomst. “We zijn eigenlijk verworden tot een soort gebruiksmiddel voor gentrificatie,” vertelt een deelnemer. De rest knikt. 

Er worden veel eigen ervaringen gedeeld. Daaruit blijkt dat de kunstenaars zelf ook in een penibele situatie zitten en erg afhankelijk zijn van het grillige beleid van woningbouwcorporaties en de gemeente. Het vinden van stabiele en langdurige woon- en werkruimte is een terugkerend knelpunt. Vaak worden kunstenaars en creatievelingen van hot naar her gestuurd en in een buurt ‘geplant’ waar zij weinig binding hebben met de buurt en zijn bewoners. Ze krijgen goedkope ruimten in een wijk om deze  aantrekkelijker te maken om met het nieuwe creatieve opgevijzelde imago meer kapitaalkrachtige bewoners aan te trekken. Dit creëert spanningen. Iemand vertelt over een vrouw in haar buurt die zich afvraagt waarom er zo nodig “kunstenaars” met een grote K nodig zijn in haar wijk: “Alsof wij geen cultuur hebben en jullie die moeten brengen”. 

De deelnemers begrijpen de vijandigheid van buurtbewoners. Een arbeiderswijk, met zijn inwoners en eigen cultuur, wordt vaak niet op waarde geschat. De gemeente vindt dan dat daar “iets mee gedaan moet worden” om de buurt aantrekkelijker te maken. De buurt verandert voor de bewoners en hun huur gaat vaak omhoog. Kunstenaars zijn vaak één van de eerste tekenen van gentrificatie, gevolgd door een veranderd wijkbeeld wat betreft bijvoorbeeld het soort bedrijvigheid. Vaak betekent dit ook minder toegankelijkheid tot de eigen buurt voor de oude bewoners. Oude cafés, winkeltjes en plekken om samen te komen verdwijnen. Naast financiële gentrificatie vindt er zo ook culturele uitdrijving of toe-eigening van erfgoed plaats.

In het Bollenpandje bespreken deelnemers alle facetten en stadia van gentrificatie en de actoren die daarbij horen, en denken ze na over wat voor actie ze zelf kunnen ondernemen om dit proces tegen te gaan. Er wordt benadrukt dat dit proces een moedwillig gevolg is van beleid, waarbij kunstenaars doelbewust worden ingezet. Daarom zitten ze nu hier, want ze voelen zich medeplichtig. “Het is lastig,” vertelt een beeldend kunstenaar. “Ik wil graag meer verbinding zoeken met de buurt en geen onderdeel vormen van het probleem, maar dat kost tijd en energie die we niet altijd hebben”. 

Er blijken weldegelijk al verschillende kleine, op zichzelf staande initiatieven te zijn, om verbinding te zoeken tussen kunstenaars en bewoners. “Ik denk dat het belangrijk is om het bewustzijn te creëren dat we allemaal met hetzelfde probleem te maken hebben, ” geeft één van die initiatiefnemers aan. “En we moeten de buurt meer betrekken bij wat we doen,” vult een ander aan.

De hele avond worden er ervaringen en ideeën uitgewisseld en er komt veel discussie op gang. Sommigen willen zich vooral eerst inlezen, anderen willen sneller tot actie overgaan. De beoogde opzet van de avond valt daarbij enigszins weg, maar het is duidelijk dat deze discussie plaats moet vinden. Het probleem zit iedereen hoog. Veel aanwezigen hebben het over de Tweebosbuurt. Het VN rapport dat hier net over is gepubliceerd zien zij als een wake up call. Een aantal deelnemers blijkt zelf ook nauw betrokken te zijn geweest bij deze buurt. Zij omschrijven het geweld en de afbreuk van de gemeenschap, plus de uiteindelijke sloop en uitdrijving, als traumatisch. Toch hebben ze hoop: de slag mag dan verloren zijn, maar de strijd nog niet. De Tweebosbuurt zou wel eens het kantelpunt kunnen blijken. De groep wil dan ook graag blijven afspreken en organiseren.

De avond eindigt met taart, gezien één van de deelnemers jarig is. Ik spreek een inwoner uit Delfshaven, die net de weerbaarheidscursus heeft bijgewoond. Hij is er erg over te spreken. “Ik ben trots op deze buurt en wat het te bieden heeft.” Maar hij geeft ook aan hoe lastig het probleem is: “We willen als bewoners zélf de buurt leefbaarder maken, maar zodra de buurt leefbaarder wordt gaan de huren en prijzen omhoog en komt de interesse van grootkapitaal. Zo snijden we onszelf eigenlijk in de vingers. Het is erg lastig.” Zo wordt wat is opgebouwd door de gemeenschap van hen afgepakt en als koopwaar in de etalage gezet voor mensen met geld.

Als er één conclusie is van deze avond, is dat het gentrificatiebeleid gecompliceerde problemen en spanningen tussen groepen veroorzaakt, die niet zomaar door deze groepen zelf opgelost kunnen worden. Desalniettemin biedt de avond hoop, verbinding, en nieuwe mogelijkheden. Daar proosten we op.

Over deze rubriek

Steeds vaker klinkt de zorg dat verschillende groepen in de stad zich opsluiten in ‘parallelle samenlevingen’, dat er ‘kloven’ tussen groepen in de samenleving ontstaan. Is Rotterdam aan het segregeren of hoort dat bij de grote stad? Waar ontmoeten verschillende groepen elkaar nog, en waar verschuilen ze zich? In Ons Kent Ons gaat Vers Beton op bezoek bij verschillende Rotterdamse bubbels. Soms met, en soms zonder een glas, eh, bubbels.

Bekijk hier alle artikelen in ‘Ons Kent Ons’.

Tweebosstraat 2021 06 21 foto Joke Schot (2) (Kopie)

Lees meer

“Sloop Tweebosbuurt is deportatie van mensen met een laag inkomen”

Ondanks de uitspraak van de VN, zijn ze in de tweebosbuurt begonnen met slopen.

Verder lezen?

Word supporter van Vers Beton! Vanaf 6 euro per maand maak jij financieel onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. een officiële mededeling ↩︎
Portret Michelle Hicks

Michelle Hicks

Michelle Hicks (1994) is naar Rotterdam verhuisd om te studeren en nooit meer weggegaan. Ze is journalist, maker en educator met een MA in Politieke Communicatie. Ze combineert een kritische blik met een vlotte pen en een passie voor maatschappelijke vraagstukken.  

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.