Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton Horecazaken
Beeld door: beeld: Pia van den Beuken

Op een avondje stappen in het centrum, is de kans groot dat je vroeg of laat in een van de zaken van ondernemer Olivier Van Hoey Smith terechtkomt. Behalve afgelopen jaar dan. De Vrienden Live, De Beurs, Scharrels & Schuim, George Cocktailbar en Villa Thalia: bijna allemaal waren ze een groot deel van 2020 dicht. 

Van Hoey Smith is naar eigen zeggen werkgever aan bijna 500 man. Veel van hen huurde hij in, ongeveer 130 mensen staan op zijn eigen payroll. Om hen door te betalen ontving het bedrijf het afgelopen jaar €1.3 miljoen aan steun via de NOW-regeling. Die is er voor werkgevers die door de coronacrisis meer dan 20 procent van hun omzet zagen wegvallen (dit is in de gesloten horeca al snel het geval). De vergoeding is maximaal 85 procent van het bedrag dat de werkgever aan loon uitgeeft. Het idee is dat werkgevers met NOW-steun hun personeel volledig doorbetalen, of ze nu een vast of flexibel contract hebben, en dus niemand hoeven te laten gaan. 

Toch is dat wel wat er bij Van Hoey Smith uiteindelijk gebeurd is. “Er is geen enkel bedrijf dat 500 man personeel aanhoudt als er geen vraag is”, verklaart hij desgevraagd. De subsidie pakte volgens hem in de praktijk lager uit en kon maar 63% procent personeelskosten dekken. En dat is een bekende kritiek: de branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN) berekende dat de tegemoetkoming in de praktijk neerkwam op 60 tot 65 procent. 

Zo vertrok in december 2020 het merendeel van zijn personeel “met wederzijds goedvinden en een transitievergoeding” om ergens anders aan het werk te gaan: als teststraatmedewerker. Ook voor de zzp’ers of ingehuurde krachten – bijvoorbeeld dansers en beveiligers – voelde van Van Hoey Smith zich verantwoordelijk, benadrukt hij, maar die stonden niet op zijn loonlijst. “Het was een enorme puzzel om zowel het menselijk als het zakelijk belang te dienen”, zegt Van Hoey Smith. “Ze konden in de teststraat wel voor een beter salaris aan de slag dan bij mij”.

281 miljoen

Maar liefst 1205 Rotterdamse horeca-ondernemingen kregen in de eerste periode (maart, april, mei 2020) geld uit de NOW-regeling, meldt het CBS. In totaal verdeelden Rotterdamse bedrijven over alle sectoren zo’n 281 miljoen, het gemiddelde voorschotbedrag was zo’n 56 duizend euro. De uitkeringen liepen nogal uiteen: van € 132 voor Snackcorner Slinge tot een ruime 1.1 miljoen voor de N.V. AHOY Rotterdam, een miljoen euro voor de B.V. Hotel New York en € 641.379 voor de bekende vishandel en lunchzaak Schmidt Zeevis.

Vers Beton Horecazaken (0;00;58;00)n
Beeld door: beeld: Pia van den Beuken

In de zomermaanden juni, juli, augustus 2020 telt de lijst nog maar iets meer dan de helft: 680 horecazaken. Ook hier liepen de bedragen sterk uiteen, van € 688 voor Chin. Ind. Restaurant ‘De Rode Vlag’, tot ook weer koplopers Ahoy, Hotel New York en Schmidt Zeevis met respectievelijk € 1.493.560, € 906.196 en € 562.096. Opvallend hoog op de lijst met uitgekeerde voorschotten staat ook hotel-restaurant Bazar met € 259.788, een bijna even hoog bedrag als de eveneens maandenlang gesloten Diergaarde Blijdorp (€ 265.124). 

In de derde NOW-periode (oktober, november en december 2020) ontvingen nog 960 horecazaken een voorschot. Aan de bovenkant van de lijst duikt hier op plek 29 ook R. de Jong Participatie B.V. op, met € 377.076. Ron de Jong is de ondernemer achter grote zaken als Bokaal, Botanero, De Gele Kanarie, Fontein, Weena en Containerbar Noord, en werkgever van 148 mensen. Sinds voorjaar 2021 breidde hij dit imperium uit met het nieuwe Plein Oost. 

Alle cijfers op een rijtje

Over het algemeen lijkt het erop dat bedrijven de NOW, en andere steunregelingen goed wisten te vinden: van de 3025 horecavestigingen die Rotterdam volgens de ruimere definitie van het CBS kent, maakte 2.335 zaken gebruik van één of meer subsidies. Er waren 870 horeca-ondernemers die TOZO gebruikten, 2040 vroegen TOGS aan, 745 zaken kregen de TVL-1 en 990 kregen TVL over het vierde kwartaal. Uitstel van belastingbetaling aanvragen was ook mogelijk. Dat deden 1180 Rotterdamse horeca-bedrijven. 

Veel zaken hebben in elk geval het hoofd boven water kunnen houden. Er gingen 19 cafés, cafetaria’s of restaurants in Rotterdam failliet in 2020, dat is er maar één meer dan gemiddeld over de afgelopen vijf jaar. En 364 zaken stopten ermee in het afgelopen jaar, dat zijn er 4 minder dan in 2019 maar 13 meer dan gemiddeld over de afgelopen vijf jaar, zo blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel. Toch zagen ongeveer evenveel nieuwe zaken het licht want het aantal horecazaken in Rotterdam bleef praktisch gelijk. Eind 2020 waren er 2 horecazaken meer dan de 2107 zaken die er eind 2019 waren, meldde marktonderzoeksbedrijf Datlinq (dat een krappere definitie van horecazaken hanteert). Landelijk liep het aantal sluitingen op, maar lag het aantal openingen ook hoger. 

Dat de faillisementen over 2020 meevallen is “compleet logisch”, zegt Marco Bunk, woordvoerder van de Rotterdamse afdeling van Koninklijke Horeca Nederland. “De grote schuldeiser die op iedereen voorgaat bij een faillissement, is de overheid, en bijna iedereen heeft belastinguitstel aangevraagd. Geen enkele leverancier of pandeigenaar gaat de boel nu dus op scherp zetten, want dan vist hij sowieso achter het net.” 

De eerste NOW-afrekening komt nu voor de kleine zaken, de grotere die een accountantsverklaring nodig hebben, hebben tot het najaar. “Er zit nog wel wat ellende aan te komen”, voorziet Bunk.

datavisualisatie van cijfers
Beeld door: beeld: Pia van den Beuken

Zoals Van Hoey Smith en De Jong zijn er nog een aantal grote werkgevers in de Rotterdamse horeca. Heeft de NOW-regeling bij deze andere grote werkgevers wel de beoogde uitwerking gehad: dat horecabazen hun personeel konden aanhouden? 

Niet helemaal voor Struisenburg Horeca, het bedrijf achter zaken als Cornelis Bar Kitchen, Amigo’s (voorlopig nog gesloten), Coconuts, Plein en ‘t Fust. “Van de oproepkrachten, veelal jongeren met contracten van zeven maanden, hebben we het merendeel niet verlengd”, vertelt Sara Schoenmakers, verantwoordelijk voor de personeelszaken. In de eerste lockdown nam ze afscheid van 10 van de 190 werknemers, en in de tweede van 59 man, al waren er in de zomerperiode ook weer wat aangenomen. “Heel gespecialiseerd of schaars personeel, zoals koks, konden gelukkig blijven.”

De vijf zaken van het horecabedrijf aan het Stadhuisplein ontvingen samen ruim €1.5 miljoen aan NOW-steun in 2020, en moeten daarom in de loop van 2021 een accountantsverklaring inleveren, net als andere grote organisaties die de steunmaatregelen gebruikten. Als blijkt dat de loonsom te veel is gedaald, dan wordt er een percentage van de steun in mindering gebracht, een soort boete. Een tijdrovend en duur proces, waarvoor de deadline pas in oktober ligt. 

Bijleggen

“Je kunt discussiëren of die steun de kosten kon dekken, maar zonder had ik nu niet meer bestaan”, zegt ondernemer Herman Hell stellig. De ondernemer heeft in Rotterdam het Zalmhuis, Nieuw Rotterdams Cafe, Sijf, Van Zanten, de Hofnar in Vlaardingen en hoofdkantoor Hell’s Kitchen horecagroup. Daarnaast nam hij afgelopen jaar succesvolle zaken het Westerpaviljoen en Ayla over, en bouwde pizzazaak Sugo als franchiseketen uit. Zijn bedrijven ontvingen samen een krappe 1.7 miljoen euro van de overheid in 2020. In de praktijk moest hij naar eigen zeggen daarop een derde bijleggen om zijn personeel aan te kunnen houden. 

Hell laat weten dat “alle ambulante krachten in de eerste lockdown het gemiddelde aan uren doorbetaald kregen”. Later in het jaar werden dat alleen de gewerkte uren, maar geen van zijn zaken was helemaal dicht, stelt hij. Wie er uit ‘natuurlijk verloop’ wegging, werd afgelopen jaar niet vervangen. “Dankzij afhaalmaaltijden en met vervangend werk, zoals potjes vullen bij Verstegen of kerstpakketten maken, hebben we bijna iedereen binnenboord kunnen houden. Een zaak zonder medewerkers is immers niets meer.” 

Bij jazz- en hiphoppodium Bird bleven werknemers aan, en hielpen met klussen in de lockdown, vertelt Thomas (achternaam bij de redactie bekend), die er een 0-urencontract heeft. “Ik heb bij beide sluitingen van de horeca doorbetaald gekregen op een gemiddelde van gewerkte uren van de weken oplopend naar de sluiting. Er is niemand echt ontslagen, wel werd gecommuniceerd dat als er contracten afliepen dat deze in eerste instantie niet verlengd zouden worden, maar wel wanneer de horeca weer open zou gaan”. 

Niet verlengd

Bij andere zaken werden nulurencontracten niet verlengd, laten (oud-)werknemers aan Vers Beton weten, zoals bij Little V (eigendom van grote werkgever Tan Do) of kregen de werknemers met nulurencontracten niet doorbetaald, zoals bij Boudewijn, eigendom van de grootste horecabaas van Nederland Laurens Meyer. 

Dat is eigenlijk niet de bedoeling, maar wel begrijpelijk, legt Marco Bunk uit, woordvoerder van de Rotterdamse afdeling van KHN. “De NOW is veelal aangevraagd op basis van de totale loonsom. En is dus bedoeld om ook personeel met nulurencontracten door te betalen”  Maar omdat de steun een percentage is, moet de ondernemer wel zelf bijleggen. Op een gegeven moment raakt de koek op. “Als er mensen weggaan, geeft dat financieel even ruimte. Weliswaar moet je dan ook een deel van de steun terugbetalen, maar dat is dan een zorg voor later”. 

Dat bleek ook voor de horecazaken aan het Stadhuisplein. “We hebben nog geen idee of we er goed aan gedaan hebben om mensen te laten gaan in de eerste lockdown”, zegt Schoenmakers. “Maar voor de tweede lockdown geldt: een eventuele ‘boete’ of terugbetaling weegt niet op tegen de loonkosten die we bespaard hebben door mensen te laten gaan.”

Scherp aan de wind varen

Al haar personeel binnenboord houden, dat lukte Iris Wulffraat, eigenaar van Bierboutique, OPA en sinds kort ook Beachclub Storm in Nesselande. Maar ze heeft daar wel “een ader voor moeten laten”. “De vijf vaste mensen uiteraard, maar ook de medewerkers met een nulurencontract hebben we in elk geval genoeg kunnen doorbetalen zodat zij hun huur konden betalen. We hebben een verantwoordelijkheid naar die jongens en meisjes en vinden het heel belangrijk om een betrouwbare werkgever te zijn.” De NOW-steun dekte zo’n 60 procent van de kosten, vroeg Wulffraat na bij haar accountant, de rest heeft ze uit hun buffer kunnen betalen. “Maar, als je honderd man in dienst hebt, kun je dat niet doen”, benadrukt ze. 

In de Rotterdamse horeca zijn er nu een paar duizend vacatures, schat Marco Bunk. Los van de afgelopen contracten, zijn horecamensen geen types die een halfjaar kunnen stilzitten, verklaart hij. “Een gedeelte van de mensen is ook vanuit die optiek iets anders gaan doen. Je ziet het nu bevestigd: er is geen Rotterdamse ondernemer die geen vacatures heeft.” Zelf kan hij ook wel “een stuk of vijf mensen gebruiken”, voor zijn café Wilskracht in Rotterdam Alexander en zijn franchise van pizzaconcept Sugo.

Het is bovendien lastig om die te vervullen, omdat er nog steeds onzekerheid is, stelt Bunk. “Je kunt personeel nog steeds geen perspectief bieden. En daarnaast is iedereen door zijn reserves heen, dus mensen aannemen is een gok. Het echt is echt heel scherp aan de wind varen nu, in de horeca.”

Maar bovenal vertellen cijfers niet het hele verhaal, benadrukt Van Hoey Smith. “Het afgelopen jaar heeft miljoenen gekost, maar daar kan ik als ondernemer mee leven. Dat treft gelukkig alleen mij. De centen, die kun je wel weer gaan verdienen.” Wat hij erger vindt, is het indirecte verlies: een team dat jarenlang getraind is, op elkaar ingespeeld, en dat garant kan staan voor een veilige en goede sfeer voor iedereen in de zaak. “Zo’n team is niet in geld uit te drukken. Daarmee kan je nu allemaal opnieuw beginnen.”

Bekijk ook de animatievideo

Bron: beeld: youtu.be

Oproep

De komende tijd zoeken Vers Beton en OPEN Rotterdam uit welke verschuivingen het afgelopen jaar in de horeca teweegbracht en -brengt. Ken jij zaken die gesloten, verkocht of nieuw geopend zijn? Tip ons, via dit formulier.

Dit onderzoek is een samenwerking van Vers Beton en OPEN Rotterdam, en is mogelijk gemaakt door steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en door de supporters van Vers Beton. 

Verder lezen?

Word supporter van Vers Beton! Vanaf 6 euro per maand maak jij financieel onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

ava Willemijn Sneep

Willemijn Sneep

Adjunct-hoofdredacteur en eindredacteur

Willemijn Sneep is na wat omzwervingen en een master Journalistiek in het schattige Leiden weer terug in de enige wereldstad die Nederland rijk is. Als freelance journalist kan ze zich geen betere thuisbasis wensen. [email protected]

Profiel-pagina
Pia3

Pia van den Beuken

Beeldjournalist

Pia van den Beuken (1995) is filmmaker, illustrator en woont op een zeilbootje in Delfshaven. Ze is gepassioneerd over documentaire films, natuur, cultuur en de wrijvingen hiertussen. Ze is op zoek naar verhalen die niet zozeer gaan over wat, wanneer en wie maar inzicht geven in het waarom en hoe.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.