Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Daan_Timmer_apps
Beeld door: beeld: Daan Timmer

Het Openbaar Ministerie (OM) noemde de door NRC geopenbaarde uitspraken vorige zomer ‘laakbaar’ en ‘niet passend.’ Maar strafbaar, zo concludeerde de Officier van Justitie, hadden de vijf agenten van bureau Marconiplein niet gehandeld. Meer dan de woorden “kankervolk, kutafrikanen en pauperallochtonen” kent de buitenwereld op dat moment nog niet, van alles wat er in de zogeheten Jan Smit-appgroep wordt gezegd. WhatsApp is een privéaangelegenheid, concludeert het OM, en discriminerende uitlatingen zijn pas strafbaar als ze in het openbaar worden gedaan. Er wordt een intern onderzoek aangekondigd, waaruit een schriftelijke berisping volgde. Meer was niet mogelijk, en volgens burgemeester Aboutaleb waren het bovendien ‘goede dienders’, die ‘een tweede kans’ verdienden.

Die berisping wordt als proportioneel gezien, oordeelt een onafhankelijke commissie die Politie, Defensie en het Rijk adviseert wanneer grondrechten en ambtelijke plichten botsen. In dat zogeheten AGFA-advies komen er meer details naar buiten over de appgroep. “Meteen schieten,” reageert iemand op een filmpje dat een collega heeft doorgestuurd. Onderschrift: “Kankervolk. Allemaal kapot maken.” Een reactie op de boodschap dat de daders in de video zijn gearresteerd luidt: “Mag het hopen. Anders rij ik ze dood.” Later blijkt dat de mannen ook de zaak rond het vermoorde meisje Hümeyra bespraken. “Weer een turk minder.”

Artikel 12

De onvrede over hoe deze zaak is afgehandeld en de schade die dit heeft toegebracht, aan het vertrouwen van Rotterdammers met een migratieachtergrond in de politie, is nog altijd groot. Dat zegt een groep van Rotterdamse en maatschappelijke organisaties die deze agenten alsnog graag voor de rechter ziet verschijnen. Antidiscriminatiebureau RADAR, Islamitische koepel SPIOR, politiewaakhond Controle Alt Delete (CAD), het Overlegorgaan Caribische Nederlanders, kunstcollectief Concrete Blossom en een aantal deelnemende Rotterdammers dienden een Artikel 12-klacht in. Daarmee vragen ze het Gerechtshof in Den Haag om het sepotbesluit1 van het OM te herzien. Ze moesten wel, zegt SPIOR-directeur en oud NIDA-voorman Nourdin El Ouali. “De signalen uit onze organisaties, uit Delfshaven en de gemeenschap waren duidelijk. Er moest wat gebeuren.”

“Het gevoel in de wijk is dat politiebureau Marconiplein kampt met zware vooroordelen richting bepaalde groepen burgers”

Naast een nieuwe straf hoopt de groep met deze stap vooral ook het hoofd te kunnen bieden aan het groeiende wantrouwen van Rotterdammers met een migratieachtergrond in de politie en de overheid. El Ouali: “Bureau Marconiplein had al niet zo’n beste reputatie. Als we met mensen spraken over de appjes kregen we er nog twee anekdotes bij over wat ze met die eenheid hebben meegemaakt. Het gevoel in de wijk is dat dat bureau kampt met zware vooroordelen richting bepaalde groepen burgers.” 

Sinds de eerste publicaties is de onvrede alleen maar toegenomen, niet in de laatste plaats door de woorden over Hümeyra. “Haar dood had echt een echo in de gemeenschap. Heel veel mensen hebben dat van dichtbij gevoeld, en dan zijn dit soort uitspraken een harde trap na. De daaropvolgende reacties vanuit de verantwoordelijken geven niet het vertrouwen dat het probleem goed wordt opgelost.”

Rechtsstaat

De indruk die bij deze organisaties en hun achterban achterblijft, is dat de rechtsstaat er niet voor iedereen is. De stap naar het Hof is een poging het systeem een zetje in de goede richting te geven. Juist de politie moet scherp in de gaten worden gehouden, vindt Jaïr Schalkwijk van de onafhankelijke politiewaakhond Controle Alt Delete. “Iedereen moet zich aan de wet houden en iedereen is voor de wet gelijk. Wie garandeert ons dat agenten die racistische dingen zeggen en denken wel iedereen gelijk behandelen tijdens politiecontroles? Dat is zorgelijk en staat bovendien op gespannen voet met de Grondwet. Om die reden moet het systeem in actie komen.”

“We mogen ervan uitgaan dat agenten die dit soort dingen zeggen en denken niet iedereen gelijk behandelen. Op dat moment moet het systeem in actie komen”

Als dat niet gebeurt, zegt El Ouali, zakt het vertrouwen van Rotterdammers met een migratieachtergrond in onze democratische instituten nog verder door het ijs. “Wanneer de relatie tussen burger en politie verstoord is ontstaan er problemen die raken aan de basis van onze rechtsstaat. Alles wat de politie doet wordt in twijfel getrokken. De politie in Rotterdam in het algemeen en het bureau Marconiplein in het bijzonder staan mijlenver van deze mensen af. Dit moet van een antwoord worden voorzien.” 

Dat antwoord zou volgens Schalkwijk deels geboden kunnen worden door een openbaar proces, waarbij iedereen kan zien hoe de positie van deze agenten gewogen wordt. Openheid en transparantie zouden al een hoop wantrouwen schelen, maar worden tot nu toe hard gemist. “We weten nu niet wat er precies is gebeurd en wat de overwegingen zijn. Je wilt als burger zien dat er verantwoording wordt afgelegd en dat de wet voor iedereen geldt.”

Openbaar

De klacht die de groep indiende, werd in Den Haag toegelicht door Tom Zwart, Hoogleraar cross-cultureel recht aan de Universiteit Utrecht. Hij bekritiseert dat het OM weliswaar stelde dat de uitspraken niet door de beugel kunnen, maar ze niet strafbaar acht: discriminerende uitlatingen zijn pas strafbaar als ze in het openbaar worden gedaan. 

Zwart: “De Hoge Raad heeft eerder gezegd dat een uitlating openbaar is als de kans bestaat dat iemand anders er kennis van neemt. Deze berichten zijn verstuurd via de diensttelefoon. De communicatiecode van de politie schrijft voor dat de leiding die toestellen ter controle in mag zien. Daarnaast heeft de Raad van State besloten dat alle werkgerelateerde berichten van ambtenaren onderdeel zijn van de WOB. Zijn ze werkgerelateerd? Dat kunnen we wel zeggen: wat we in het NRC hebben kunnen lezen gaat over de strafbaarheid van mensen met een minderheidsachtergrond en het proces rond de dood van Hümeyra.” Ook de AGFA-commissie classificeerde de berichten als deels werkgerelateerd. “Dit alles maakt wat ons betreft dat deze berichten wel degelijk als openbaar gezien kunnen worden.”

Wil je het geloof in de rechtsstaat behouden, dan moet je hier werk van maken met een echte zitting, niet met een seponering. Deze zaak gaat om meer dan deze agenten

Als het Hof meegaat in zijn pleidooi moeten de vijf leden van de Jan Smit-appgroep alsnog voor de rechter verschijnen. De uitkomst van die zaak is voor Zwart niet eens zo heel erg relevant. “Wil je het geloof in de rechtsstaat behouden, dan moet je hier werk van maken met een echte zitting, niet met een sepot. Deze zaak gaat om meer dan deze agenten. De onrust moet gekanaliseerd worden. Daar is een zitting geschikt voor.” 

Het oordeel van het Gerechtshof moet ergens in de komende weken volgen. Zwart is voorzichtig optimistisch. “Er is zoveel maatschappelijke commotie ontstaan over deze zaak dat ik denk dat de rechters wel twee keer nadenken voordat ze een uitspraak doen.”

Vers Beton – Daan timmer – Racisme bij Politie – 2020

Lees meer

Radicale verandering bij politie na geschaad vertrouwen: “Ga leiding geven”

Hoe moet de politie haar organisatiecultuur veranderen om racisme aan te pakken?

Verder lezen?

Word supporter van Vers Beton! Vanaf 6 euro per maand maak jij financieel onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. Een seponering betekent dat het Openbaar Ministerie besluit een strafbaar feit niet voor de rechter te brengen, bijvoorbeeld omdat er al een schadevergoeding is betaald of vanwege een gebrek aan bewijs. ↩︎
1599569513738

Nigel van Schaik

Nigel van Schaik (2000) is freelance journalist en student. Hij schrijft over identiteit, gelijkheid, (sub)cultuur en de stad Rotterdam. 

Profiel-pagina
daan_timmer

Daan Timmer

Illustrator

Daan Timmer, 28 jaar, is al van kleins af aan bezig met illustratie en ontwerp. Sinds hij in 2015 afstudeerde aan de WDKA werkt hij als grafisch ontwerper. Daarnaast timmert hij ook hard aan de weg als freelance illustrator en heeft een eindeloze fascinatie voor gezichten en de verhalen die erachter schuilgaan. Deze verhalen spelen samen met zijn eigen rijke achtergrond een grote rol in zijn werk.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.